بۇ قامچا ئوت ئائىلىسىدىكى ئۆسۈملۈك دورىلىق رەۋەن (Rheum officinale Baill.) نىڭ يىلتىزسىمان غولىدىن ئىبارەت. 9–10-ئاي ئارىلىقىدا ئۈچ يىللىق ئۆسۈملۈك كۆچىتىنىڭ يىلتىزىنى كولاپ ئېلىپ، تارماق يىلتىزلىرىنى ئېلىۋېتىپ قۇرۇتۇلىدۇ.

كەڭ يوپۇرماقلىق رەۋەن (Rheum palmatum L.) — كۆپ يىللىق يوغان سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك. تۈۋىدىن ئۆسكەن يوپۇرمىقى كەڭ تۇخۇمسىمان ياكى يۇمىلاق، ئالقانسىمان يېرىم يېرىلىدۇ. گۈلى كىچىك، قىزغۇچ بىنەپشە رەڭدە بولىدۇ.

تاڭغۇت رەۋىنى (Rheum tanguticum Maxim.) — يوپۇرمىقى چوڭقۇر يېرىلىدۇ، يېرىق ياپراقلىرى تار ۋە ئۇزۇن.

دورىلىق رەۋەن (Rheum officinale Baill.) — يوپۇرمىقى قىسمەن يېرىلىدۇ، يېرىق ياپراقچىلىرى يوغان چىشسىمان ياكى كەڭ ئۈچبۇلۇڭلۇق، گۈلى بىرقەدەر چوڭ، سارغۇچ ئاق رەڭلىك.

قۇرۇتۇلغان يىلتىزسىمان غولى توغرىسىغا كېسىپ پارچىلىنىپ قويۇلىدۇ. بىر تەرىپى سەل چوڭ بولۇپ ئات تۇيىقىغا ئوخشايدۇ. ئۇزۇنلۇقى تەخمىنەن 6–12 سانتىمېتىر، دىئامېتىرى تەخمىنەن 5–8 سانتىمېتىر.

پوستى چىقىرىۋېتىلگەندىن كېيىن سىرتى سېرىققا مايىل بېغىر رەڭلىك ياكى سېرىق رەڭلىك بولىدۇ. ئۆزى ئېغىر، سىزىقچىلىرى ۋە يۇلتۇزسىمان چېكىتلىرى ئېنىق، قاتتىق، خۇشپۇراق، تەمى ئاچچىق — چاينىسا چاپلىشىدىغانلىرى ياخشىسى ھېسابلىنىدۇ.

ياۋروپا، ھىندىستان ۋە ۋەتىنىمىزنىڭ شىمالىي تاغلىق جايلىرىدىن چىقىدۇ.

رەۋەن ئاساسلىقى سۈرۈش تەسىرىگە ئىگە بولغان تەركىبلەرگە ئىگە. ئۇلار نەچچە خىل ئۈزۈم شېكىرى گلىكوزىدى، خرىزوفانول، ئالوي-ئېمودىن، خرىزوفانىك كىسلاتا قاتارلىقلاردىن ئىبارەت.

يەنە رەۋەن تاننىك كىسلاتاسى ۋە بۇنىڭ بىلەن ئالاقىدار ماددىلار بار. دورىلىق رەۋەندە ٪4–6 ئانتراكۋىنون ئۆزگۈرۈشىدىن ھاسىل بولغان ماددا بار. راپونتىتسىن، راپونتىن ۋە راپونتىگېنىن قاتارلىقلار يىلتىزسىمان غولىدا بولىدۇ.

1. 1سۈرۈشنى كەلتۈرۈپ چىقارغۇچى ئۈنۈملۈك تەركىب ئانتراكۋىنون گلىكوزىدىدىن ئىبارەت. رەۋەننى ئىستېمال قىلىپ 6–8 سائەتتىن كېيىن رولىنى جارى قىلدۇرىدۇ — چوڭ ئۈچەيدە قەدەممۇقەدەم پارچىلىنىپ، چوڭ ئۈچەينى غىدىقلاپ تەرەت ماڭدۇرىدۇ.
2. 2ئالتۇن رەڭلىك ئۈزۈمسىمان شارچە باكتېرىيەسى، بوغما قۇرۇت چۆپ تاياقچە باكتېرىيەسى، ئۈچەي كېزىكى تاياقچە باكتېرىيەسى ۋە تولغاق تاياقچە باكتېرىيەسىگە نىسبەتەن قارشىلىق كۈچى يۇقىرى.
3. 3دورىلىق رەۋەننىڭ ئېلىنغان ماددىسى تېرە ئاستىغا ئوكۇل قىلىنسا، ئۆسمىنىڭ ئۆسۈشىنى توسىدۇ.
4. 4ئانتراكۋىنون خىلىدىكىلەر ئۈچەيدە ئاسان سۈمۈرۈلىدۇ. 2–3 سائەتتىن كېيىن قاندىكى قۇيۇقلۇقى ئۆرلەيدۇ، كېيىن بارا-بارا تۆۋەنلەيدۇ.

جىگەر ۋە ئاشقازاننى قۇۋۋەتلەش، ھۆللۈكلەرنى قۇرۇتۇش، ئىچىنى سۈرۈش، سەمرىتىش، پارقىرىتىش، سۈيدۈك ۋە ھەيىزنى راۋانلاشتۇرۇش، جىگەر، تال ۋە ئۈچەيلەرنىڭ توسالغۇلىرىنى ئېچىش، يەل تارقىتىش، ئاغرىق قالدۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

تەبىئىتى

3-دەرىجىدە قۇرۇق ئىسسىق

ئىشلىتىش مىقدارى

ئىچىدىن 5–10 گىرام

• ھەر خىل ئىسسىق، يۆتەل، خاپىقان
• ئاشقازان سوۋۇپ كېتىش، ئىستىسقا
• يەر قان، تۈرلۈك ئىچ سۈرۈش
• ئاشقازان ئاجىزلىقى، قورساق ئېسىلىش
• جىگەر ۋە تال ئىسسىقى
• سۈيدۈك تۇتۇلۇش، ھەيىز تۇسۇلۇش
• قەۋزىيەت (ئىچ قېتىش)
• بۆرەك ۋە دوۋساق ئاغرىقى

1. 130 مىللىلىتىر ئاچچىق ئانار سۈيىگە 5 گىرام رەۋەننى سوقۇپ ئارىلاشتۇرۇپ كۈنىگە بىر ۋاق ئىستېمال قىلىنسا جىگەرنىڭ توسالغۇلىرىنى ئاچىدۇ ۋە قۇۋۋەتلەيدۇ.
2. 210 گىرام رەۋەننى سوقۇپ بىيە ئۇرۇقى لوئابى بىلەن يۇغۇرۇپ ھەپ تەييارلاپ 1–3 دانىغىچە ئىستېمال قىلىنسا دەم سىقىلىش ۋە كونا يۆتەلگە شىپا.
3. 3ئوغرى تىكەن 10 گىرام، تەرخەمەك ئۇرۇقى 15 گىرام، قوغۇن ئۇرۇقى 15 گىرام، رەۋەن 7 گىرام ئېلىپ سوقۇلىدۇ؛ 5 گىرامنى ئەرىقى كاسنە بىلەن بىللە ئىستېمال قىلىنسا سۈيدۈكنى راۋان قىلىدۇ، سۇلۇق ئىسسىق ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ.

زىيانلىقى

تېنى ئاجىز بىمارلارغا زىيانلىق

تۈزەتكۈچىسى

ئىسپىغۇل، كەتىرا، بېھى لوئابى

ئورۇن باسارى

گۈلى سۇرخ، سۇمبۇل

مۇرەككىباتى

ھەببى رەۋەن، سىركەنجىبىن رەۋەنى، دىينار شەربىتى، سۇفۇفى رەۋەن